In mijn praktijk hoor ik het zo vaak; ‘ik val prima in slaap maar om drie uur ben ik klaarwakker’. Misschien herken je het wel.

Of je ligt uren te draaien voordat je eindelijk in slaap valt. Of je wordt meerdere keren wakker door nachtzweten of voelt je hoofd alsof het maar niet uit wil.

En de volgende ochtend? Dan begint de dag eigenlijk al met een achterstand, je bent niet fit wakker geworden en je voelt je moe.

Slecht slapen is één van de meest voorkomende klachten tijdens de overgang. Toch is het niet iets waar je je maar bij neer hoeft te leggen. Sterker nog: hoe beter je begrijpt waarom je slaap verandert, hoe meer invloed je zelf kunt uitoefenen.

Waarom slaap je slechter tijdens de overgang?

Tijdens de overgang verandert de productie van oestrogeen en progesteron.

Progesteron heeft van nature een rustgevend effect op het zenuwstelsel. Naarmate dit hormoon afneemt, ervaren veel vrouwen meer onrust, een lichtere slaap en moeite met doorslapen.

Ook oestrogeen speelt een belangrijke rol. Het ondersteunt onder andere de aanmaak van serotonine en melatonine, twee stoffen die belangrijk zijn voor een gezonde slaap. Wanneer oestrogeen schommelt, kan ook je biologische klok ontregeld raken.

Daar komt nog iets bij.

Veel vrouwen krijgen tijdens de overgang vaker last van opvliegers en nachtzweten. Iedere keer dat je lichaam plotseling opwarmt, wordt je slaap onderbroken. Ook al herinner je je dat de volgende ochtend niet altijd, je diepe slaap wordt er wel door verstoord en je herstelt dus onvoldoende.

Daarnaast zie ik in mijn praktijk dat veel vrouwen jarenlang hebben geleefd op adrenaline. Werk, gezin, mantelzorg, vrienden, altijd maar doorgaan. Ik noem het altijd het ‘super woman syndroom’. Tijdens de overgang lijkt dat ineens niet meer te lukken. Het lichaam wordt gevoeliger voor stress en het stresshormoon cortisol blijft vaker actief op momenten waarop je juist tot rust zou moeten komen.

Hoe kijkt Ayurveda hiernaar?

Binnen Ayurveda neemt tijdens de overgang van nature de Vata Dosha toe.

Vata staat voor beweging, het zenuwstelsel en alle processen die veranderen. Wanneer Vata uit balans raakt, ontstaan juist de klachten die veel vrouwen herkennen:

• moeilijk inslapen

• licht slapen

• regelmatig wakker worden

• piekeren

• onrust

• een overactief hoofd
  

Volgens de klassieke ayurvedische teksten is een rustige geest onmisbaar voor een herstellende slaap. Wanneer Vata te veel ruimte krijgt door stress, onregelmatig eten, te weinig rust of een drukke leefstijl, blijft het zenuwstelsel als het ware "aan" staan.

Ayurveda richt zich echter niet op beter slapen, dus geen symptoombestrijding, maar vooral op het herstellen van de balans die de nachtrust zo verstoort.

Waarom is goed slapen zo belangrijk?

Een slechte nacht merk je niet alleen aan vermoeidheid.

Tijdens je slaap verwerken je hersenen informatie en emoties, wordt je immuunsysteem versterkt, herstellen je spieren, worden hormonen gereguleerd en voert je lichaam afvalstoffen af. Kortom, er gebeurt nogal wat tijdens je slaap, je lichaam is druk bezig met herstelwerkzaamheden. Als die processen simpelweg niet de kans krijgen hun werk goed te doen dan merk je dat niet alleen aan vermoeidheid maar ook aan:

• meer stemmingswisselingen

• verminderde concentratie en brain fog

• meer trek in zoet en snelle koolhydraten

• gewichtstoename

• een hogere gevoeligheid voor stress

• een verminderde weerstand

• meer ontstekingsactiviteit in het lichaam

  

Slaap is dus geen luxe, het is één van de belangrijkste pijlers onder je gezondheid, iedere nacht weer!

Gelukkig kun je zelf veel doen om je slaap te verbeteren

Het mooie is dat je lichaam vaak verrassend snel reageert wanneer je het geeft wat het nodig heeft.

Je lichaam houdt van regelmaat en een onregelmatig eetpatroon kan het zenuwstelsel extra prikkelen. Probeer drie volwaardige warme maaltijden per dag te eten waarbij de lunch de belangrijkste maaltijd is en je ’s avonds kiest voor lichte voeding. Daarmee ondersteun je niet alleen je spijsvertering maar geef je ook rust aan het zenuwstelsel.

En gun jezelf minstens een uur zonder telefoon, tablet, laptop of een Netflix-marathon voordat je gaat slapen. Je weet het vast wel; blauw licht remt de aanmaak van melatonine, verstoort je slaap en bovendien moeten je hersenen die zware crimi verwerken, en dat maakt het voor je brein alleen maar lastiger om tot rust te komen.

Probeer wat meer met moeder natuur mee te bewegen. Ga vroeg naar bed en sta vroeg op, dat maakt een wereld van verschil, je lichaam houdt van regelmaat.

Bereid je rustig voor op de nacht, maak je eigen kleine avondritueel met een warme douche, een paar rustige ademhalingen, een korte meditatie, lees een mooi boek (dus geen thriller) of luister nog even naar rustige muziek.

Ayurvedische home remedies

Naast leefstijl kent Ayurveda verschillende eenvoudige manieren om de Vata Dosha, het zenuwstelsel te kalmeren. Masseer bijvoorbeeld voor het slapengaan je voeten met warme (biologische) sesamolie, dat brengt rust.

Gun jezelf vijf minuten waarin je even helemaal niets hoeft. Adem rustig in en nog iets langer uit. Laat gedachten voorbij drijven zonder erin mee te gaan, veel vrouwen merken dat hun lichaam daardoor makkelijker ontspant.

Je lichaam houdt je niet wakker om je te pesten, het probeert je iets duidelijk te maken.

Ik begrijp ook dat als je al lang last hebt van slaapstoornissen, het heel verleidelijk is om een slaapmiddel te nemen in de hoop dat de volgende nacht beter wordt. Maar als je lichaam al maanden signalen afgeeft, is het misschien tijd om een stap verder te kijken dan alleen de symptomen te bestrijden.

Want slecht slapen is zelden het echte probleem, het gaat eigenlijk altijd om disbalans in lichaam en geest. En dat is precies de sleutel naar duurzaam herstel.

In mijn praktijk kijk ik altijd naar het complete plaatje. Aan de hand van jouw persoonlijke constitutie, hormonale veranderingen, voeding, leefstijl en dagelijkse routines werken we stap voor stap aan de onderliggende oorzaken van jouw klachten, zodat je niet alleen beter slaapt, maar ook je energie, vitaliteit en vertrouwen in je lichaam duurzaam terugvindt.