Misschien begon het met je huid.
Je smeert tegenwoordig wat vaker met een rijke cr猫me omdat je gezicht na het douchen zo trekt. Je haar lijkt droger dan vroeger en je lippen kunnen ineens niet meer zonder lippenbalsem.
Maar misschien merk je het ook op plekken waar je het liever wat minder uitgebreid over hebt. Je vagina voelt droger of gevoeliger. Vrijen is minder comfortabel of zelfs pijnlijk geworden. Je hebt sneller een branderig of schraal gevoel.
En ondertussen zijn je darmen misschien ook niet meer zo enthousiast als vroeger en wordt naar het toilet gaan soms een project op zich 馃檮.
Toeval?
Niet helemaal.
Droogte is een veelvoorkomend verschijnsel tijdens de overgang. En vanuit Ayurveda bekeken is het eigenlijk heel logisch dat deze klacht juist in deze levensfase meer op de voorgrond komt.
Wat gebeurt er tijdens de overgang?
Tijdens de overgang neemt de productie van onder andere oestrogeen af. Oestrogeen speelt een belangrijke rol bij het vochtig, soepel en elastisch houden van verschillende weefsels. Wanneer het oestrogeenniveau daalt, kan dat daarom merkbaar worden aan je huid en slijmvliezen.
Bij vaginale droogte is die relatie heel duidelijk. Het vaginale weefsel kan dunner, droger en kwetsbaarder worden en er wordt minder natuurlijk vocht aangemaakt.
Maar hormonen zijn maar een deel van het verhaal.
Binnen Ayurveda kijken we ook naar de levensfase waarin je je bevindt.
De overgang door de ayurvedische bril bekeken
Volgens Ayurveda bewegen we gedurende ons leven door verschillende fases waarin bepaalde Dosha's van nature meer invloed hebben. Naarmate we ouder worden, neemt Vata toe. Vata bestaat uit de elementen lucht en ether en heeft eigenschappen als droog, licht, koud, ruw en beweeglijk.
En juist tijdens de overgang gebeurt er nogal wat.
Je hormonen veranderen, je menstruatie wordt onregelmatiger en misschien slaap je ook nog eens minder goed. Ondertussen gaan werk, gezin, zorgen voor anderen, sporten en sociale afspraken vrolijk door. En je hoofd? Dat heeft de uitknop soms ook ergens zoekgemaakt.
Voor Vata is dat ongeveer een open uitnodiging om te gaan rellen.
Binnen Ayurveda geldt namelijk een heel eenvoudig principe:
Hetzelfde versterkt hetzelfde.
Altijd maar doorjakkeren, weinig rust, onregelmatig leven, stress, koud en droog eten 茅n een levensfase waarin Vata sowieso al toeneemt, kunnen ervoor zorgen dat die droge kwaliteiten steeds duidelijker naar voren komen.
En dan merk je droogte ineens niet meer alleen aan je handen.
Je huid wordt droger of gevoeliger. Je haar brozer. Je ogen of mond voelen sneller droog en je lippen barsten makkelijker.
Maar ook je ontlasting kan droger worden. Obstipatie is vanuit Ayurveda een heel herkenbare Vata-klacht. Sommige vrouwen merken daarnaast meer stijfheid in hun gewrichten.
En ja: ook vaginale droogte past in dit plaatje.
Vaak zie ik tegelijkertijd andere Vata-signalen verschijnen: slechter slapen, onrust, piekeren, brain fog, sneller overprikkeld zijn of het gevoel dat je hoofd maar door blijft gaan.
Dat is precies waarom ik droogte niet graag als een losstaand symptoom bekijk.
Je lichaam bestaat tenslotte niet uit allemaal afzonderlijke laatjes.
Laten we het gewoon over vaginale droogte hebben
Want daar wordt nog steeds opvallend weinig over gesproken. Terwijl heel veel vrouwen er tijdens en na de overgang mee te maken krijgen.
Door de afname van oestrogeen kan het weefsel van de vagina en vulva dunner, droger en minder elastisch worden. Dat kan zorgen voor jeuk, irritatie, een schraal of branderig gevoel en pijn tijdens het vrijen. Sommige vrouwen krijgen ook vaker aandrang om te plassen of urineweginfecties.
En nee, daar hoef je niet gewoon mee te leren leven.
Een geschikt glijmiddel kan vrijen comfortabeler maken. Bij ernstigere klachten zijn er ook medische behandelopties, waaronder lokaal vaginaal oestrogeen. Bespreek dat met je huisarts of gynaecoloog.
Heb je bloedverlies, veel pijn, terugkerende infecties of aanhoudende jeuk of branderigheid, laat er dan sowieso naar kijken.
Niet alles wat droog of branderig voelt tijdens de overgang is automatisch overgangsgerelateerde droogte.
Waarom n贸g meer water drinken niet altijd helpt
Als je droog bent, moet je meer drinken. Klinkt logisch, toch?
En natuurlijk is voldoende drinken belangrijk.
Maar binnen Ayurveda bedoelen we met droogte iets anders dan simpelweg een tekort aan water.
Wanneer Vata verhoogd is, proberen we de droge, koude, ruwe en lichte kwaliteiten juist te verzachten met hun tegenpolen: warm, zacht, voedend, enigszins olieachtig en rust.
Je kunt dus bijvoorbeeld twee liter water per dag drinken en ondertussen leven op crackers, salades, koffie en snelle maaltijden, drie afspraken achter elkaar plannen en om half elf 's avonds nog even je mail beantwoorden.
Het glas is dan misschien gevuld, maar Vata stuitert inmiddels als een oververmoeide kleuter die hoognodig zijn middagslaapje nodig heeft.
Hydrateer je lichaam weer
Begin eens heel eenvoudig.
Kies vaker voor warme, vers bereide en wat smeu茂gere maaltijden. Soepen, stoofgerechten, goed gekookte groenten, havermout en zachte granen passen daar bijvoorbeeld goed bij. Gebruik voldoende goede vetten zoals ghee.
Ook voedingsmiddelen als dadels, geweekte amandelen, walnoten, pompoen, courgette en zoete aardappel hebben eigenschappen die mooi kunnen aansluiten bij een verhoogde Vata.
En onderschat regelmaat niet.
Drie volwaardige maaltijden op min of meer vaste tijden, voldoende rust tussen de maaltijden en rustig zitten wanneer je eet klinken misschien weinig spectaculair. Maar je spijsvertering is meestal behoorlijk blij met saai en voorspelbaar.
Een eenvoudige home remedy bij droogte
Een van mijn favoriete eenvoudige remedies bij verhoogde Vata zijn geweekte biologische medjool dadels en amandelen.
Week 's avonds 2 dadels en ongeveer 5 amandelen in water. Pel de amandelen de volgende ochtend en eet ze bijvoorbeeld bij je ontbijt.
Door hun voedende, zachte en enigszins olieachtige eigenschappen kunnen ze helpen om de droge kwaliteit van Vata te verzachten.
Ook Abhyanga, een zelfmassage met warme olie, kan fijn zijn.
Je hoeft daarvoor echt niet iedere ochtend je badkamer om te bouwen tot een Ayurvedische spa. 馃槈
Een paar keer per week je lichaam met warme sesamolie masseren voordat je gaat douchen kan al een heerlijk rustmoment zijn. En heb je daar geen zin of tijd voor? Alleen je voeten masseren voor het slapengaan is ook al fijn.
Je geeft je huid olie 茅n haalt tegelijkertijd een beetje snelheid uit Vata.
Maar droogte is niet automatisch Vata
Nu zou het natuurlijk makkelijk zijn om te zeggen:
Droogte = Vata.
Dus eet dadels, gebruik sesamolie, neem wat extra ghee en klaar.
De basis van Ayurveda is eenvoudig. De toepassing is persoonlijk.
Misschien heb jij inderdaad een duidelijke Vata-disbalans met droogte, obstipatie, slecht slapen, onrust en koude handen en voeten.
Maar misschien heb je 贸贸k opvliegers, nachtzweten, irritatie en een branderig gevoel. Dan speelt Pitta mogelijk een belangrijke rol.
Of je hebt naast droogte juist gewichtstoename, een zwaar gevoel, weinig energie en een trage spijsvertering.
Dan wordt het alweer een heel ander verhaal.
En d谩谩r wordt Ayurveda persoonlijk.
Niet behandelen wat je ziet, maar begrijpen waarom het ontstaat
Wanneer ik een persoonlijk behandelplan maak, kijk ik nooit alleen naar de klacht waarmee iemand binnenkomt.
Ik kijk naar je oorspronkelijke constitutie, je Prakriti, 茅n naar wat er op dit moment uit balans is: je Vikriti.
Maar ook naar je Agni, je spijsvertering, ontlasting, slaap, energie, stress, voeding, dagelijkse ritme en andere overgangsklachten.
Waar zit de droogte?
Wanneer is deze ontstaan?
Wat maakt haar erger?
Welke andere signalen geeft je lichaam?
En vooral: waar is de balans tussen Vata, Pitta en Kapha bij jou op dit moment verschoven?
Want het doel is niet om zoveel mogelijk olie aan een droog lichaam toe te voegen.
Het doel is begrijpen waarom jouw lichaam deze signalen geeft en vervolgens voeding, leefstijl, kruiden en eventueel specifieke ayurvedische behandelingen daarop af te stemmen.
Je lichaam is niet ineens stuk
Droogte tijdens de overgang kan vervelend zijn. Vaginale droogte kan zelfs behoorlijk veel invloed hebben op intimiteit en hoe je je voelt.
Maar je lichaam verandert. En daarmee veranderen ook de behoeften.
Wat jarenlang prima voor je werkte, hoeft nu niet meer precies te zijn wat je nodig hebt.
Misschien vraagt je lichaam om meer warmte. Meer voeding. Meer zachtheid. Meer regelmaat.
Of simpelweg iets minder rennen.
En soms vraagt het vooral om beter te kijken naar wat er achter al die losse signalen gebeurt.
Dus niet alleen iets smeren op de plek waar het droog is.
Maar begrijpen waarom het droog is geworden.
Want d谩t is voor mij Ayurveda. 馃尭馃┓
Over de bronnen van dit artikel
Voor mijn blogs combineer ik waar mogelijk moderne wetenschappelijke kennis met de klassieke Ayurvedische bronnen. Voor de medische kant kijk ik onder andere naar onderzoek dat is opgenomen in PubMed, de internationale databank van de Amerikaanse National Library of Medicine. Voor dit artikel heb ik onder meer recente reviews gebruikt over gewrichts- en spierklachten tijdens de overgang en over de invloed van veranderende hormonen op spieren, botten en gewrichten.
Voor de Ayurvedische kant baseer ik me op de klassieke werken, waaronder de Charaka Samhita, Sushruta Samhita en Ashtanga Hridaya. Die teksten zijn natuurlijk vele eeuwen ouder dan ons huidige hormonale onderzoek en spreken niet over oestrogeen of de menopauze zoals wij dat nu doen. Wel beschrijven ze uitgebreid hoe Vata verandert bij het ouder worden en welke rol voeding, spijsvertering, beweging, warmte, olie en herstel spelen bij het behoud van sterke en soepele lichaamsweefsels. Ik vind het juist interessant om die twee werelden naast elkaar te leggen zonder te doen alsof ze precies hetzelfde zeggen.
En d谩t is eigenlijk precies hoe ik Ayurveda graag gebruik: niet als vervanging van moderne kennis, maar als een extra bril waardoor je beter kunt begrijpen wat jouw lichaam nodig heeft.
De volgende stap
Er bestaat geen standaardoplossing voor de overgang, omdat geen enkele vrouw hetzelfde is.
In mijn programma kijken we daarom niet alleen naar je symptomen, maar naar het complete plaatje. Samen brengen we jouw persoonlijke constitutie, hormonale veranderingen, voeding, leefstijl, slaap, beweging en dagelijkse routines in kaart. Zo ontdek je waar jouw lichaam uit balans is geraakt 茅n wat het nodig heeft om weer duurzaam in balans te komen.
Geen streng dieet. Geen standaard voedingsschema. Wel een persoonlijke aanpak die gericht is op een hormoonvrije overgang en blijvende balans.
